PH Đất – Giải pháp quan trọng trong quản lý nguy cơ Cadimi trên sầu riêng xuất khẩu

Trong thời gian gần đây, Cadimi (Cd) đã trở thành một trong những chỉ tiêu được các thị trường nhập khẩu đặc biệt quan tâm đối với ngành sầu riêng. Tuy nhiên, nhiều nhà vườn thường chỉ chú ý đến hàm lượng Cadimi trong phân bón mà chưa quan tâm đúng mức đến một yếu tố quan trọng khác: độ pH của đất.

Cadimi không chỉ phụ thuộc vào lượng có trong đất

Cadimi là một kim loại nặng tồn tại tự nhiên trong môi trường đất, đá và một số loại quặng khoáng. Sự hiện diện của Cadimi trong đất không đồng nghĩa với việc cây trồng sẽ hấp thu toàn bộ lượng Cadimi đó. Trên thực tế, khả năng hấp thu Cadimi của cây phụ thuộc rất lớn vào tính chất hóa học của đất, đặc biệt là pH.

Vì sao đất chua làm tăng nguy cơ Cadimi?

Các nghiên cứu quốc tế đã chỉ ra rằng khi đất bị chua (pH thấp), Cadimi sẽ chuyển sang dạng hòa tan và dễ tiêu hơn, từ đó làm tăng khả năng hấp thu qua bộ rễ.

Nghiên cứu của Xian và Shokohifard (1989) cho thấy khi pH đất giảm từ 7,0 xuống 4,5, hàm lượng Cadimi ở dạng trao đổi (exchangeable Cd) tăng đáng kể, đồng thời lượng Cadimi hấp thu vào cây cũng gia tăng. Ngược lại, khi pH đất tăng, Cadimi có xu hướng được hấp phụ và cố định trên bề mặt keo đất, chất hữu cơ và các khoáng sét, làm giảm tính di động của kim loại này.

Nhiều công trình nghiên cứu khác cũng khẳng định rằng pH là một trong những yếu tố quan trọng nhất quyết định tính hữu dụng sinh học (bioavailability) của Cadimi trong hệ đất – cây trồng.

Quản lý pH đất – Một giải pháp kỹ thuật cần được quan tâm

Đối với các vùng trồng sầu riêng phục vụ xuất khẩu, việc duy trì pH đất ở mức khoảng 6,0–6,5 được xem là một giải pháp quan trọng nhằm:

✔ Góp phần giảm tính hòa tan của Cadimi trong đất.

✔ Hạn chế khả năng hấp thu Cadimi của bộ rễ.

✔ Cải thiện môi trường đất và hoạt động của hệ vi sinh vật có lợi.

✔ Góp phần nâng cao chất lượng nông sản và đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường nhập khẩu.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng hàm lượng Cadimi trong nông sản không chỉ phụ thuộc vào pH đất mà còn chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố khác như nguồn Cadimi trong đất, loại đất, hàm lượng chất hữu cơ, chế độ bón phân, nguồn nước tưới và đặc điểm sinh học của từng loại cây trồng.

Do đó, việc sử dụng các loại phân bón hoặc vật liệu cải tạo đất có khả năng nâng pH đất chua nên được xem là một trong những giải pháp hỗ trợ quản lý nguy cơ Cadimi, kết hợp với các biện pháp canh tác tổng hợp khác để đạt hiệu quả bền vững.

Kết luận

Cadimi là một thách thức mới đối với ngành sầu riêng xuất khẩu, nhưng đây không phải là vấn đề không thể kiểm soát. Các bằng chứng khoa học cho thấy, quản lý pH đất là một trong những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ cây trồng hấp thu Cadimi.

Trong bối cảnh các hàng rào kỹ thuật ngày càng được siết chặt, việc theo dõi và cải thiện pH đất cần được xem là một phần quan trọng trong quy trình canh tác bền vững, góp phần nâng cao giá trị và uy tín của sầu riêng Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Kiểm soát Cadimi không chỉ bắt đầu từ việc lựa chọn phân bón, mà còn bắt đầu từ việc quản lý sức khỏe của đất, trong đó pH là một chỉ tiêu cần được quan tâm hàng đầu.

Tài liệu tham khảo

1. Xian, X.F. & Shokohifard, G.I. (1989). Effect of pH on chemical forms and plant availability of cadmium, zinc and lead in polluted soils. Water, Air and Soil Pollution, 45, 265–273.

2. Shahid, M. et al. (2017). Cadmium bioavailability, uptake, toxicity and detoxification in soil-plant system. Reviews of Environmental Contamination and Toxicology, 241, 73–137.

3. Christensen, T.H. (1989). Cadmium soil sorption at low concentrations – correlation with soil parameters. Water, Air and Soil Pollution, 44, 71–82.